أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

پيشگفتار 31

تجارب الأمم ( فارسى )

سال 324 ه از اداره‌ى كشور به دست وزيران زير نظر خود نوميد گشته از ، يك نيم برده‌ى آرامى نژاد از غلامان حجرى عرب شده به نام « ابن رايق » كه فرماندار واسط بود خواست كه بيايد و كشور را به نام « امير الامراء » اداره كند و خليفه جز به خوابگاه خود بر جايى حكومت نكند ( 5 ، 461 - 462 ترجمه ) . ابن رايق دو سال بدين شيوه حكومت كرد و پس از او تركانى كه مرداويج را كشته بودند به رهبرى « بجكم » جاى آراميان را گرفتند . بجكم نيز در سال 229 ه كشته شد و كار بغداد به دست بريديان خوزستانى و سپس حمدانيان سوريه‌يى افتاد تا زمينه براى روى كار آمدن ايرانيان به دست بويه‌ئيان فراهم گرديد . اينك چند دبير امير الامراء كه كارهاى وزيران گذشته را انجام مىدادند . 31 - دوران امير الامرائى ابن رائق : از 20 ذى حجه 324 ( 5 : 461 ترجمه ) تا سقوط بغداد دست امير الامراى دوم بجكم . 32 - حسين بن على نوبختى ( 5 ، 432 ترجمه ) . 33 - احمد بن على كوفى ( 5 ، 474 ترجمه ) . 34 - دوران امير الامرائى بجكم : او رهبر تركانى بود كه به تحريك دستگاه خليفه‌ى بغداد مرداويج رهبر آذربايجانى را كه نقشه‌ى براندازى عرب از بغداد را مىداشت به سال 323 ه كشتند ( 5 : 411 ترجمه ) و به تركان جنوبى و شمالى ايران تقسيم شدند ( 5 : 417 ترجمه ) بجكم به واسط آمده جزو سپاه ابن رائق شده بود و در سال دوم اميرالامرائى ابن رائق ، سپاه واسط در 12 ذى قعده‌ى 326 بر بغداد يورش برد و آن را بگشود و ابن رائق به شمال گريخت ( 5 ، 512 ترجمه ) بجكم نيز در 21 رجب 229 در پيرامون واسط به دست كردان بومى آنجا كشته شد ( 6 ، 35 ترجمه ) مدت امير امراء بودن بجكم دو سال و هشت ماه و نه روز بود ( 5 : 418 ) . وزيران دوره‌ى امير الامرائى 35 - ابو الفتح ابن فرات دوم فضل بن جعفر ، ( - بند 18 ) دومين وزيرى او براى راضى بود و چون تنها عنوان تشريفاتى داشت به سفر فلسطين رفت و در رمله در سال 327 درگذشت . مدت : عنوان وزيرى او يك سال و هشت ماه و 25 روز بود ( چ 6 ص 14 ترجمه ) . 36 - ابن مقله : ( بند 22 ) ششمين وزيرى او در ربيع دوم 326 ه .